Geologie
De Amazone is niet altijd geweest als nu. Vroeger waren de continenten Zuid- Amerika en Afrika één geheel. Het oercontinent Pangea is zo’n 170 miljoen jaar geleden gesplitst in twee grote continenten: Laurasia, het noordelijke gedeelte en Gondwanaland, het zuidelijke deel. Het ontstaan van de Amazone ligt echter veel verder in het verleden.


De oudste gesteenten in het Amazonegebied stammen uit het Precambrium. De plateaus aan de noord- en zuidkant van het rivierbekken gebruiken het nu als ‘ondergrond’. De gesteenten zijn 570 miljoen tot 4 miljard jaar geleden ontstaan. Toen Pangea zo’n 170 miljoen jaar geleden in Laurasia en Gondwanaland splitte, werd het bekken waarin de Amazone stroomt gevormd. Het Andesgebergte, waar de Amazonerivier ontspringt, is zo’n 65 miljoen jaar geleden ontstaan. Het ontstaan van het gebergte komt door vulkanische activiteit en door de beweging van de aardkorst. Hetgeen wat het meest heeft bijgedragen aan het ontstaan van de Amazone is de verheffing van de aardkorst langs de grote breuklijnen. Dit heeft het uiteindelijke gezicht van de Amazone bepaald en het Andesgebergte gevormd.
Door de frictie van de aardkorsten ontstonden er schokgolven, die te vergelijken zijn met golven op zee. De dieptepunten tussen de golven vormden in het westen diepe troggen van de Stille Oceaan en in het oosten een enorme holle kom . Zo ontstond het stroomgebied van de Amazone. Uiteindelijk is dit gebied volgelopen met regenwater, wat zich via het gebergte een weg baande naar de Oceaan. Nadat het meeste water was verdampt en weggestroomd, bleven er nog een aantal rivieren over; de Amazone en haar talloze aantal zijrivieren. In de afgelopen duizenden jaren heeft zich om deze rivieren een onvoorstelbaar groot moeras gevormd, wat wij nu kennen als het Amazonegebied.